پایگاه خبری روزنامه نصف جهان
آزمایشگاهی که باید در کارخانه نتیجه بدهد
امید صدری: انتشار خبر انعقاد تفاهم‌نامه برای ایجاد آزمایشگاه تخصصی هوش مصنوعی و امنیت صنعتی در پردیس اصفهان پارک فاوا، هر چند اتفاق مثبت و فرخنده‌ای است ولی این مجموعه چگونه قرار است از سطح توافق و برنامه عبور کند و به حل مسائل واقعی صنعت برسد؟
طبق آنچه در خبر وعده داده شده خدماتی مانند ارزیابی امنیت سامانه‌های صنعتی، پیش‌بینی خرابی تجهیزات و بهینه‌سازی مصرف انرژی برای این آزمایشگاه پیش‌بینی شده است؛ خدماتی که فعلاً باید آنها را تعهدات آینده دانست، نه دستاوردهای تحقق‌یافته.
اهمیت این خبر، بیش از نام آزمایشگاه، در پیوندی است که میان هوشمندسازی و امنیت برقرار می‌کند. در طرح اعلام‌شده، ارزیابی مدل‌های هوش مصنوعی در کنار سنجش تاب‌آوری سامانه‌های کنترل صنعتی قرار گرفته است. این هم‌نشینی را می‌توان نقطه قوت رویکرد پیشنهادی دانست؛ مشروط بر آنکه امنیت، بخشی از طراحی پروژه‌ها باشد، نه خدمتی که پس از اجرای آنها به مجموعه اضافه شود.
باور کنیم معیار موفقیت باید اثرگذاری باشد و به همین دلیل پیشنهاد می‌شود پیش از توسعه فهرست خدمات، چند مسئله مشخص با مشارکت صنایع انتخاب شود؛ کاهش توقف یک خط تولید، شناسایی آسیب‌پذیری یک سامانه یا سنجش امکان کاهش مصرف انرژی. برای هر پروژه نیز لازم است وضعیت اولیه، هزینه اجرا، زمان تحویل و نتیجه قابل‌اندازه‌گیری روشن باشد. بدون چنین شاخص‌هایی، حتی گزارش‌های پرحجم فعالیت نیز پاسخ روشنی درباره فایده اقتصادی و فنی مرکز نخواهند داد.
همچنین در کنار تجهیزات، شیوه همکاری نیز باید شفاف باشد. پیشنهاد می‌شود مسئولیت حفاظت از داده‌های کارخانه‌ها، حدود دسترسی پژوهشگران، مالکیت نتایج و نحوه انتشار گزارش عملکرد از ابتدا تعیین شود چرا که اعتماد صنعت را نمی‌توان صرفاً با اعلام آمادگی برای همکاری به دست آورد.
این تفاهم‌نامه را باید یک آغاز ارزیابی کرد. ارزش آن زمانی آشکار خواهد شد که مدیر یک کارخانه بتواند توضیح دهد کدام مشکل، با چه هزینه‌ای و در چه مدتی حل شده است.