پایگاه خبری روزنامه نصف جهان
اصفهان، پنجمین شهر جهان با بیشترین فرونشست؛ ۱۱ میلی‌متر در سال!
بر اساس نتایج، بخش‌هایی از شهر مکزیکوسیتی شدیدترین نشست موضعی گزارش‌شده را داشتند: حدود ۲۱۷ میلی‌متر در سال. در تورئون، شهری دیگر در مکزیک، میزان نشست حدود ۱۷ میلی‌متر در سال گزارش شد. میانه سرعت نشست در مدان اندونزی حدود ۳۳ میلی‌متر، در باندونگ اندونزی ۲۲ میلی‌متر و در اصفهان ایران ۱۱ میلی‌متر در سال بود.
آرمان کیانی: این حقیقت که اصفهان یکی از بدترین (و شاید بدترین) نرخ‌های رشد فرونشست زمین را در میان شهرهای کشور دارد، بر کسی پوشیده نیست. اما درباره اینکه اصفهان در جمع شهرهای خطرپذیر جهان، کجای جدول فرونشست ایستاده است، اختلاف‌نظر وجود دارد.
به گزارش نصف جهان برخی کارشناسان در کشور اعتقاد دارند این کلان‌شهر دارای بیشترین نرخ فرونشست زمین در میان تمام کشورهاست، اما برخی دیگر این دیدگاه را اغراق‌آمیز می‌پندارند. از نظر این عده، اگرچه نرخ فرونشست در اصفهان بسیار زیاد و حتی در حد فاجعه است، اما این بدان معنا نیست که این شهر سرآمد شهرهای روبه‌فرو رفتن در کل جهان باشد. این دیدگاهی است که حالا چینی‌ها هم آن را تأیید کرده‌اند.
اخیراً محققانی از دانشگاه پکن پژوهشی درباره پایین رفتن سطح زمین در شهرهای بزرگ جهان انجام داده‌اند. آن‌ها به‌جای تمرکز بر یک شهر، حرکت زمین را در مجموعه گسترده‌ای از شهرها بررسی کردند تا تفاوت وضعیت آن‌ها روشن‌تر شود.
آن‌ها داده‌های ماهواره‌ای با وضوح بالا را که بین سال‌های ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۳ گردآوری شده بود، بررسی کردند. هدف آن‌ها اندازه‌گیری حرکت زمین در ۴۶۵ شهر واقع در ۱۰۷ کشور بود. داده‌های ماهواره‌ای به آن‌ها امکان داد تغییرات سطح زمین را در بخش‌های مختلف این شهرها دنبال کنند و سرعت سالانه نشست را برآورد کنند.
بر اساس نتایج، بخش‌هایی از شهر مکزیکوسیتی شدیدترین نشست موضعی گزارش‌شده را داشتند: حدود ۲۱۷ میلی‌متر در سال. بااین‌حال، میانه سرعت نشست در سطح این شهر ۸ میلی‌متر در سال بود. این فاصله نشان می‌دهد وضعیت یک نقطه از شهر را نباید به همه آن تعمیم داد. در تورئون، شهری دیگر در مکزیک، میزان نشست حدود ۱۷ میلی‌متر در سال گزارش شد. در مقیاس منطقه‌ای، شدیدترین نرخ‌های نشست در آسیا دیده شد. میانه سرعت نشست در مدان اندونزی حدود ۳۳ میلی‌متر، در باندونگ اندونزی ۲۲ میلی‌متر و در اصفهان ایران ۱۱ میلی‌متر در سال بود.
در واقع، این پژوهش نشان می‌دهد که اصفهان پنجمین شهر جهان به لحاظ بالا بودن نرخ فرونشست زمین محسوب می‌شود. برای درک بهتر این ارقام، بررسی بخش دیگری از نتایج همین پژوهش راهگشاست. بر این اساس، تحقیقات چینی‌ها نشان می‌دهد حرکت سالانه زمین در بوستون، نیویورک، لندن، پکن، توکیو، سئول، سیدنی، مونته‌ویدئو و ناپل پایدار است؛ به‌طوری‌که میزان برآوردشده نشست یا بالا آمدن زمین در این شهرها بین ۰٫۱ تا ۱٫۹ میلی‌متر در سال بوده است. این یعنی اصفهان به‌طور سالانه حدود ۱۱ برابر بیشتر از شهرهای یادشده در کشورهای پیشرفته فرومی‌نشیند.
یک بررسی تحقیقاتی در کشور خودمان هم نشان می‌دهد نرخ فرونشست اصفهان حداکثر ۱۵ سانتی‌متر در سال است. بنا بر اعلام اخیر معاون زمین‌شناسی سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی، وسعت فرونشست در سال ۱۴۰۳ نسبت به سال ۱۳۹۵ رشد ۱۰ برابری داشته و استان اصفهان اولین و جزو پنج استان مهم در این زمینه اطلاق شده است.
جالب آنکه به استناد اظهارات علی بیت‌اللهی، رئیس بخش زلزله‌شناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، وسعت پهنه‌های فرونشستی در چند سال اخیر، یعنی از ابتدای ۱۴۰۳ تا انتهای ۱۴۰۴، با سال‌های ۱۴۰۱ تا ابتدای ۱۴۰۳ مقایسه شد و به‌طور ویژه برای اصفهان نشان داد که وسعت پهنه فرونشستی در محدوده شهر اصفهان و اطراف آن ۲۰ درصد افزایش داشته است؛ آن هم درحالی‌که به گفته این مقام مسئول، با وجود تهیه گزارش اختصاصی فرونشست زمین در اصفهان و ارائه ۲۲ طرح عملیاتی برای کنترل این پدیده، هیچ اقدام مؤثری برای مقابله با گسترش فرونشست و کاهش برداشت آب در این استان انجام نشده است. این همه یعنی اساساً پدیده فرونشست در اصفهان هنوز به‌طور رسمی پذیرفته نشده است تا بعد از آن برنامه‌ای برای مقابله با آن در نظر گرفته شود.