پایگاه خبری روزنامه نصف جهان
احیای زاینده‌رود؛ اختلاف بر سر تصمیم‌گیری ملی یا استانی
احیای زاینده‌رود بار دیگر به موضوع اختلاف دیدگاه میان مدیران ملی و مسئولان اصفهان تبدیل شده است. در نشست روز زاینده‌رود، حمیدرضا جانباز، معاون وزیر نیرو در امور آب و آبفا، بر تمرکززدایی در تصمیم‌گیری‌های حوزه آب تأکید کرد؛ در حالی که نمایندگان اصفهان، مدیران شهری و رئیس اتاق بازرگانی اصفهان، حل بحران زاینده‌رود را نیازمند اراده و تصمیم‌گیری در سطح ملی دانستند.
سهیل سنایی: نشست روز زاینده‌رود بار دیگر اختلاف دیدگاه‌ها درباره نحوه مدیریت منابع آب و مسیر احیای این رودخانه را آشکار کرد؛ اختلافی که یک سوی آن بر تمرکززدایی و واگذاری بخشی از اختیارات به استان‌ها تأکید دارد و سوی دیگر، تصمیم‌گیری در سطح ملی را برای حل بحران زاینده‌رود ضروری می‌داند.
۱۸ مهرماه، روزی که به نام زاینده‌رود نام‌گذاری شده است، نمایندگان اصفهان در مجلس شورای اسلامی، مدیران ارشد مدیریت شهری و استانداری اصفهان، مدیران کل و اعضای اتاق بازرگانی اصفهان را در نشستی مشترک گرد هم آورد. حضور حمیدرضا جانباز، معاون وزیر نیرو در امور آب و آبفا، نیز فرصتی برای طرح دوباره راهکارهای احیای این رودخانه فراهم کرد؛ با این حال، اظهارات مطرح‌شده نشان داد اختلاف بر سر سطح تصمیم‌گیری و مسئولیت نهادها همچنان پابرجاست.
این نشست در شرایطی برگزار شد که جلسات متعددی برای بررسی وضعیت زاینده‌رود تشکیل شده، اما به اعتقاد نویسنده گزارش، هنوز خروجی این نشست‌ها به ارائه راهکاری عملی و جدی برای احیای رودخانه منجر نشده است. اکنون پرسش اصلی این است که آیا نشست اخیر می‌تواند از چارچوب گفت‌وگوهای تکراری فراتر برود و به تصمیم‌هایی اجرایی منتهی شود؟
تمرکززدایی؛ رویکرد وزارت نیرو به مدیریت آب
حمیدرضا جانباز، معاون وزیر نیرو در امور آب و آبفا، در این نشست بر ضرورت تمرکززدایی در تصمیم‌گیری‌های حوزه آب تأکید کرد. او با اشاره به محدودیت تصمیم‌گیری متمرکز در تهران، این دیدگاه را مطرح کرد که نمی‌توان همه تصمیم‌ها را در پایتخت گرفت و انتظار داشت مسائل محلی به‌درستی مدیریت شوند.به گفته جانباز، تلاش خواهد شد متناسب با مسئولیت‌ها، بخشی از اختیارات به تشکل‌ها و مجموعه‌های مرتبط واگذار شود.
این رویکرد با مطالبه‌ای که مدیران اصفهان در سال‌های گذشته مطرح کرده‌اند، تفاوت دارد. از نگاه آنان، حل مسئله زاینده‌رود به تصمیم‌هایی در سطح ملی و اقدام جدی وزارت نیرو نیاز دارد؛ زیرا عوامل مؤثر بر وضعیت رودخانه، از محدوده جغرافیایی اصفهان فراتر می‌رود.
به این ترتیب، پرسش اصلی نشست تنها چگونگی احیای زاینده‌رود نبود، بلکه این موضوع نیز مطرح شد که اختیار تصمیم‌گیری، مسئولیت اجرا و پیگیری نتایج باید در چه سطحی متمرکز باشد.
عباس مقتدایی: احیای زاینده‌رود به اراده ملی نیاز دارد
عباس مقتدایی، نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی، در آیین بزرگداشت زاینده‌رود تأکید کرد که احیای این رودخانه صرفاً یک مطالبه محلی نیست و باید برای اجرای تصمیم‌های مرتبط با آن، اراده‌ای ملی شکل بگیرد.
به گفته مقتدایی، مسئله زاینده‌رود را نمی‌توان تنها در محدوده یک شهر یا استان بررسی کرد. او خواستار پیگیری این مطالبه در بالاترین سطوح مدیریتی کشور شد؛ موضعی که بر ضرورت هماهنگی میان نهادهای ملی و منطقه‌ای در تصمیم‌گیری درباره آینده رودخانه تأکید دارد.
محمد نورصالحی: زاینده‌رود مسئله‌ای فراتر از اصفهان است
محمد نورصالحی، رئیس شورای شهر اصفهان، نیز زاینده‌رود را مسئله‌ای فراتر از یک شهر دانست و بر ضرورت طرح آن به‌عنوان یک نیاز و چالش ملی تأکید کرد.
به اعتقاد نورصالحی، اگر راهکاری درست و منطقی برای زاینده‌رود پیدا نشود، پیامدهای آن می‌تواند از محدوده اصفهان فراتر برود. او بر همین اساس، مشارکت نمایندگان و پیگیری موضوع در سطح ملی را ضروری دانست.
اظهارات رئیس شورای شهر اصفهان، مانند موضع عباس مقتدایی، بر این نکته متمرکز بود که حل مسئله زاینده‌رود به تصمیم‌هایی هماهنگ در سطحی فراتر از مدیریت محلی نیاز دارد.
محمدتقی نقدعلی: تصمیم‌های پراکنده، منابع آب را تحت فشار قرار داده است
حجت‌الاسلام محمدتقی نقدعلی، رئیس مجمع نمایندگان استان اصفهان، در این نشست از سیاست‌های نادرست و تصمیم‌های پراکنده در سطح کشور به‌عنوان عواملی یاد کرد که به وضعیت کنونی منابع آب منجر شده‌اند.
او با اشاره به واگذاری‌های در حال انجام در منطقه، از شرایطی انتقاد کرد که به گفته وی، در آن با وجود محدودیت‌های قانونی و اجرایی برای برخی فعالیت‌ها، مجوزهایی از مسیرهای دیگر صادر می‌شود و اراضی گسترده‌ای به طرح‌های جدید اختصاص می‌یابد.
نقدعلی تأکید کرد که اگر قرار است جمعیت این منطقه به سکونت خود ادامه دهد، باید وضعیت آب و محیط زیست آن مورد توجه قرار گیرد و اجازه داده نشود شرایط از وضعیت کنونی بدتر شود.
محور اظهارات رئیس مجمع نمایندگان استان اصفهان، ضرورت توجه به پیامدهای تصمیم‌های کلان بر منابع آب و امکان تداوم زندگی در فلات مرکزی بود؛ موضوعی که در مطالبه دیگر مدیران حاضر در نشست نیز بازتاب داشت.
امیر کشانی: جاری‌بودن زاینده‌رود باید به رسمیت شناخته شود
امیر کشانی، رئیس اتاق بازرگانی اصفهان، نیز خواستار به رسمیت شناخته‌شدن اصل جاری‌بودن زاینده‌رود و تداوم زندگی در فلات مرکزی شد.از نگاه کشانی، مسئله زاینده‌رود را نمی‌توان صرفاً با جاری‌کردن مقطعی آب در بستر رودخانه حل کرد. او تأکید کرد که اگر زاینده‌رود تنها به‌عنوان کانالی برای عبور آب دیده شود و جریان آب در آن صرفاً برای دوره‌هایی محدود برقرار باشد، مسئله اصلی همچنان باقی خواهد ماند.
به گفته رئیس اتاق بازرگانی اصفهان، تا زمانی که اصل جاری‌بودن زاینده‌رود و حق جریان آن به رسمیت شناخته نشود، نمی‌توان به راهکاری پایدار دست یافت. او بر این باور است که ابتدا باید ضرورت تداوم جریان رودخانه و زندگی در سکونتگاه‌های پیرامون آن پذیرفته شود و سپس درباره افزایش منابع آب یا میزان برداشت تصمیم‌گیری کرد.
این دیدگاه نیز بر ضرورت تعیین تکلیف مسئله زاینده‌رود در سطحی فراتر از اقدامات مقطعی و محلی تأکید دارد.
سرنوشت احیای زاینده‌رود در میان دو رویکرد
مجموع اظهارات مطرح‌شده در نشست روز زاینده‌رود نشان می‌دهد که مدیران و نمایندگان اصفهان بر نقش تصمیم‌گیری‌های ملی در حل بحران این رودخانه تأکید دارند؛ در مقابل، حمیدرضا جانباز، معاون وزیر نیرو در امور آب و آبفا، از ضرورت تمرکززدایی و واگذاری بخشی از اختیارات به تشکل‌ها و مجموعه‌های مرتبط سخن گفته است.
این تفاوت دیدگاه، پرسشی اساسی را پیش روی سیاست‌گذاری آب قرار می‌دهد: آیا واگذاری اختیارات به استان‌ها و تشکل‌های مرتبط می‌تواند به حل مسئله‌ای با ابعاد فرامنطقه‌ای کمک کند یا برای احیای زاینده‌رود، تصمیم‌گیری و هماهنگی مؤثر در سطح ملی همچنان ضروری است؟
از نگاه مدیران اصفهان، عوامل مؤثر بر وضعیت زاینده‌رود به تصمیم‌هایی وابسته است که در سطوح بالاتر مدیریتی کشور گرفته می‌شود. در مقابل، تأکید وزارت نیرو بر تمرکززدایی، بر نقش بیشتر نهادهای محلی و تشکل‌های مرتبط در مدیریت منابع آب دلالت دارد.
با این حال، نتیجه نشست را نمی‌توان صرفاً از مواضع بیان‌شده پیش‌بینی کرد. آنچه سرنوشت این گفت‌وگوها را مشخص می‌کند، نحوه تبدیل دیدگاه‌ها به تصمیم‌های هماهنگ، تعیین مسئولیت نهادها و ارائه راهکارهای اجرایی برای احیای زاینده‌رود است؛ موضوعی که همچنان پاسخ روشنی برای آن ارائه نشده است.