پایگاه خبری روزنامه نصف جهان
یک پیشنهاد، سه مزیت و ۴ شرط
نشان‌دار کردن مالیات می‌تواند مالبت را ابزاری قابل سنجش برای حفاظت از میراث فرهنگی اصفهان تبدیل کند.
شیرین رجبی: خبر اختصاص مالیات به مرمت میدان نقش‌جهان و باغ فین کاشان، پیشنهادی قابل دفاع برای پیوند دادن درآمدهای عمومی با حفاظت از میراث فرهنگی است؛ مشروط به اینکه انتخاب مؤدیان به تخصیص واقعی اعتبار و مرمت اصولی منتهی شود. پس به همین دلیل ارزش این طرح را باید در نتیجه سنجید و اینکه چه میزان منابع تأمین می‌شود، کدام بخش بنا مرمت خواهد شد و مردم چگونه از پیشرفت کار آگاه می‌شوند؟
ظرفیت مالیاتی پیش‌بینی‌شده برای مجموع طرح‌های مرمتی ۳۵ میلیارد تومان
اخیرا سیدروح‌الله سیدالعسگری، معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اصفهان، در گفت‌وگویی با ایرنا از دریافت مجوز طرح نشان‌دار کردن مالیات برای مجموعه آثار تاریخی میدان نقش‌جهان خبر داده است. به گفته او، مسجد جامع عباسی، مسجد شیخ لطف‌الله و بازار قیصریه در این طرح قرار دارند و باغ فین کاشان نیز مشمول آن شده است. ظرفیت مالیاتی پیش‌بینی‌شده برای مجموع طرح‌های مرمتی این دو مجموعه، تا سقف ۳۵۰ میلیارد ریال، معادل ۳۵ میلیارد تومان است؛ رقمی که نباید با اعتبار وصول‌شده یا هزینه‌کرد قطعی اشتباه گرفته شود.
سه مزیت که ایده را ارزشمند می‌کند
سیدالعسگری این رویکرد را راهکاری برای «تأمین منابع مالی ضروری جهت حفظ آثار تاریخی از طریق مشارکت مستقیم مودیان مالیاتی» دانسته است. این نگاه، سه مزیت بالقوه دارد. مزیت نخست، فراهم شدن مسیری برای تأمین منابع مرمت آثار تاریخی است. انتخاب پروژه‌های مشخص می‌تواند رابطه میان درآمد مالیاتی و نیاز حفاظتی بناها را روشن‌تر کند. مزیت دوم، تقویت اعتماد مالیاتی است؛ مؤدی وقتی نتیجه پرداخت خود را در حفاظت از مسجد، بازار یا باغ تاریخی ببیند، تصویر ملموس‌تری از کارکرد مالیات خواهد داشت. مزیت سوم، گسترش مسئولیت اجتماعی در قبال میراث جهانی است؛ مشارکتی که می‌تواند حفاظت از بناها را به دغدغه عمومی تبدیل کند.
۴ شرط که تحقق را تضمین می‌کند
اما تحقق این مزایا چهار شرط دارد. نخست، شفافیت مالی؛ برای هر پروژه باید مبلغ انتخاب‌شده، وصولی، اعتبار تخصیص‌یافته و هزینه واقعی، جداگانه اعلام شود. انتشار نام پروژه بدون گزارش گردش منابع، برای ارزیابی عملکرد کافی نیست. دوم، نظارت تخصصی بر کیفیت مرمت؛ تشخیص آسیب، انتخاب مصالح و روش اجرا باید بر پایه مطالعات حفاظتی و مسئولیت کارشناسان واجد صلاحیت باشد. جذب منابع بیشتر، به‌تنهایی تضمین‌کننده حفاظت بهتر نیست.
سوم، حفظ تعهد بودجه‌ای دولت؛ منابع مالیات نشان‌دار باید مکمل اعتبارات حفاظت باشند. اگر افزایش مشارکت مؤدیان با کاهش بودجه عادی همراه شود، دستاورد مالی طرح محدود خواهد شد. چهارم، رعایت عدالت در انتخاب آثار؛ شهرت نقش‌جهان نباید بناهای کمترشناخته‌شده و آسیب‌پذیر را از منابع محروم کند. اولویت‌بندی باید میزان خطر و فوریت مداخله را نیز لحاظ کند.
نشان‌دار کردن مالیات به ابزاری برای حفاظت از میراث فرهنگی‌ست اگر
پرسش تعیین‌کننده اکنون این است که آیا برای این ظرفیت ۳۵ میلیارد تومانی، فهرست عملیات، زمان‌بندی و گزارش عمومی پیشرفت تعریف می‌شود؟ پاسخ روشن به این پرسش می‌تواند نشان‌دار کردن مالیات را به ابزاری قابل سنجش برای حفاظت از میراث فرهنگی اصفهان تبدیل کند.