پایگاه خبری روزنامه نصف جهان
۱۲۶ میلیارد و ۸۵۰ میلیون تومان از کجا میآید؟
یک نهاد بینالمللی با اختصاص ۵۰۰ هزار دلار برای یک پروژه میراث فرهنگی موافقت کرده است، برای مطالعات و مرمت مسجد جامع عباسی. این در حالی است که رقم مورد بحث با نرخ فعلی دلارِ ۲۵۳٬۷۰۰ تومان، معادل ۱۲۶٬۸۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان است.
محمد بندرعباسی : ۵۰۰ هزار دلار؛ رقمی که با نرخ دلار ۲۵۳ هزار و ۷۰۰ تومان، به ۱۲۶ میلیارد و ۸۵۰ میلیون تومان میرسد. این رقم در خبر منتشرشده درباره مطالعات و مرمت مسجد جامع عباسی اصفهان، آنقدر قابل توجه است که نمیتوان درباره منشأ، ماهیت و نحوه پرداخت آن با یک عبارت کلی مانند «یک نهاد بینالمللی» توضیح داد. مسئله اصلی در اینجا مخالفت با کمک مالی بینالمللی برای مرمت میراث فرهنگی نیست؛ مسئله، شفافیت اقتصادی این کمک است.
۱۲۶ میلیارد و ۸۵۰ میلیون تومان دقیقاً از کجا میآید؟
به گزارش پایگاه خبری نصفجهان و بر اساس متن خبرِ مهر، یکی از نهادهای بینالمللی با اختصاص ۵۰۰ هزار دلار برای یک پروژه میراث فرهنگی موافقت کرده است. اما نام این نهاد اعلام نشده است. این در حالی است که رقم مورد بحث با نرخ حال حاضر دلار ۲۵۳٬۷۰۰ تومان، معادل ۱۲۶٬۸۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان است. خب وقتی صحبت از چنین رقمی میشود، پرسشها روشن است؛ نام نهاد تأمینکننده منابع چیست؟ آیا این نهاد یک سازمان بینالمللی دولتی است؟ یک مؤسسه غیردولتی است؟ یک بنیاد است؟ یک صندوق تخصصی میراث فرهنگی است یا یک نهاد مالی؟ بدون پاسخ به این سؤال، ارزیابی اعتبار و شرایط این تأمین مالی ممکن نیست.
آیا ۵۰۰ هزار دلار واقعاً برای مسجد جامع عباسی است؟
ابهام دوم حتی مهمتر است. تیتر خبر از ۵۰۰ هزار دلار برای مطالعات و مرمت مسجد جامع عباسی سخن میگوید، اما در متن خبر، هنگام توضیح این مبلغ، از «یکی از پروژههای میراث فرهنگی» صحبت شده و نام مسجد جامع عباسی بهطور صریح در ارتباط با این رقم تکرار نشده است. بنابراین باید مشخص شود که ۱۲۶ میلیارد و ۸۵۰ میلیون تومان دقیقاً به کدام پروژه اختصاص یافته است. اگر پروژه، مسجد جامع عباسی است، سند و عنوان پروژه باید منتشر شود. اگر پروژه دیگری است، چرا تیتر خبر نام مسجد جامع عباسی را آورده و جای دیگری درج نشده؟
کمک بلاعوض است یا تعهد مالی؟
از منظر اقتصادی، عبارت «اختصاص ۵۰۰ هزار دلار» بهتنهایی کافی نیست. باید روشن شود این مبلغ گرنت بلاعوض، کمک مشروط، تسهیلات، وام یا تأمین مالی پروژه است. اگر وام یا تسهیلات است، موضوع بازپرداخت ۵۰۰ هزار دلار مطرح میشود. در این صورت نرخ سود، دوره بازپرداخت، دوره تنفس، وثایق، تضمینها و دستگاه متعهد به بازپرداخت باید مشخص باشد. اگر هم کمک بلاعوض است، باید صریحاً اعلام شود که دریافت این ۱۲۶ میلیارد و ۸۵۰ میلیون تومان هیچ تعهد بازپرداختی برای طرف ایرانی ایجاد نمیکند.
ریسک ارزی ۱۲۶ میلیارد و ۸۵۰ میلیون تومان
یک نکته مهم دیگر، ریسک نرخ ارز است. رقم اعلامشده دلاری است، اما پروژه در ایران و با هزینههای عمدتاً ریالی اجرا خواهد شد. بنابراین باید مشخص باشد مبنای تبدیل ارز چیست و نوسانات نرخ دلار بر عهده کدام طرف است. اگر پرداختها مرحلهای باشد، ارزش ریالی این منابع در زمانهای مختلف میتواند تغییر کند. در پروژهای با این حجم مالی، نبود اطلاعات درباره ساختار تأمین مالی و ریسک ارزی، یک خلأ جدی در اطلاعرسانی اقتصادی محسوب میشود.