پایگاه خبری روزنامه نصف جهان
بارش پاییزی از غرب استان آغاز میشود
نوید حاجیبابایی، معاون توسعه و پیشبینی اداره کل هواشناسی اصفهان، با اشاره به وضعیت بارشهای پاییزی گفته است بارشها از مهرماه آغاز میشوند، اما مهر از نظر میزان بارندگی، ماه اصلی بارش استان محسوب نمیشود و بارشهای مؤثر بر منابع آبی بیشتر در آبان و آذر انتظار میرود.
رضا امینی : بارش پاییزی در اصفهان از راه میرسد؛ اما آیا این بارشها میتوانند بخشی از فشار خشکسالی و بحران آب زایندهرود را کاهش دهند؟ از دیگر سو هشدار زرد شماره ۴۰ هواشناسی اصفهان از فعالیت یک سامانه ناپایدار جوی در روزهای پنجشنبه و جمعه، ۹ و ۱۰ مهر ۱۴۰۵، خبر میدهد؛ سامانهای که بخشهایی از غرب و شمالغرب استان را تحت تأثیر قرار خواهد داد.
به گزارش پایگاه خبری نصفجهان بر اساس این هشدار، رگبار باران، رعدوبرق و وزش باد شدید موقتی از مهمترین پدیدههای جوی پیشبینیشده برای این سامانه است. در کنار مخاطرات جوی، موضوع مهم برای اصفهان این است که آیا بارشهای پاییزی امسال میتوانند در نهایت اثری بر وضعیت منابع آبی و زایندهرود داشته باشند یا خیر. پیشتر نوید حاجیبابایی، معاون توسعه و پیشبینی اداره کل هواشناسی اصفهان، از بهبود وضعیت بارش پاییزی خبر داده و گفته بود بارشهای مؤثرتر بر منابع آبی استان عمدتاً از آبان و آذر آغاز میشود.
هشدار بارشی اصفهان برای غرب و شمالغرب استان
بر اساس هشدار هواشناسی، پنجشنبه ۹ مهر، شهرستانهای بویینمیاندشت، چادگان، خوانسار، فریدن، سمیرم، عسگران، فریدونشهر، گلپایگان، نطنز، شاهینشهر و میمه و همچنین ارتفاعات کاشان در محدوده فعالیت سامانه قرار دارند. برای جمعه ۱۰ مهر نیز تمرکز ناپایداریها بیشتر بر فریدونشهر و بویینمیاندشت خواهد بود. مخاطرات این سامانه تنها به بارش محدود نمیشود و احتمال لغزندگی جادهها، شکلگیری روانآب موقت و خسارت به بخش کشاورزی نیز مطرح شده است. از این رو، تردد در جادههای کوهستانی و مناطق غربی استان در زمان فعالیت سامانه نیازمند احتیاط بیشتری خواهد بود.
بارشهای مؤثر از آبان و آذر آغاز میشود
نوید حاجیبابایی، معاون توسعه و پیشبینی اداره کل هواشناسی اصفهان، با اشاره به وضعیت بارشهای پاییزی گفته است بارشها از مهرماه آغاز میشوند، اما مهر از نظر میزان بارندگی، ماه اصلی بارش استان محسوب نمیشود و بارشهای مؤثر بر منابع آبی بیشتر در آبان و آذر انتظار میرود. بر اساس اظهارات این مقام هواشناسی، برای پاییز امسال بهبود وضعیت بارش نسبت به چند سال گذشته پیشبینی شده و مجموع بارشها میتواند در محدوده نزدیک به نرمال و حتی متمایل به بالای نرمال قرار گیرد. همچنین بر اساس این پیشبینی، احتمال افزایش ۲۰ تا ۳۰ درصدی بارش در غرب و جنوب استان اصفهان و سرچشمههای زایندهرود نسبت به میانگین پنج سال گذشته مطرح شده است. با این حال، بهبود بارش به معنای پایان خشکسالی نیست. به گفته حاجیبابایی، حتی در صورت افزایش بارندگی، نمیتوان صرفاً بر اساس آن از پایان تنش آبی یا ورود استان به شرایط ترسالی سخن گفت.
آیا بارش مهر میتواند زایندهرود را نجات دهد؟
پاسخ به این پرسش به یک سامانه بارشی یا حتی چند رگبار محدود نمیشود. برای ارزیابی اثر بارندگی بر منابع آب زایندهرود باید مجموعهای از عوامل از جمله تداوم بارش، میزان بارندگی در ارتفاعات، شکلگیری روانآب، وضعیت ذخایر برفی و میزان تغذیه منابع آب مورد توجه قرار گیرد. محمدعلی نصر اصفهانی، دکترای هواشناسی و عضو هیئت علمی دانشگاه شهرکرد، از جمله کارشناسانی است که در مباحث مرتبط با اقلیم منطقه زایندهرود مورد استناد قرار گرفته است. از منظر اقلیمی، بارشهای رگباری مهرماه میتوانند نشانهای از فعال شدن الگوهای پاییزی باشند، اما بهتنهایی برای ارزیابی وضعیت منابع آب کافی نیستند. نوع، شدت و تداوم بارش و همچنین محل وقوع آن، بهویژه در ارتفاعات و مناطق بالادست، در میزان اثرگذاری بر منابع آبی اهمیت دارد. در بارشهای شدید و کوتاهمدت، بخشی از آب ممکن است به صورت روانآب سریع از دسترس خارج شود؛ در حالی که بارشهای پیوسته و مناسب در ارتفاعات میتوانند نقش متفاوتی در تغذیه منابع آب داشته باشند.
چرا بارش غرب اصفهان برای زایندهرود مهم است؟
مهران حیدریبنی، دکترای اقلیمشناسی و رئیس اداره کل هواشناسی قم، نیز از کارشناسان حوزه اقلیم است که در مباحث مرتبط با مناطق پیرامون حوضه زایندهرود مورد توجه قرار گرفته است. در ارزیابی وضعیت زایندهرود، تنها میزان بارش در شهر اصفهان تعیینکننده نیست؛ بلکه غرب استان، ارتفاعات و مناطق بالادست حوضه اهمیت ویژهای دارند.
از این منظر، قرار گرفتن مناطقی مانند فریدونشهر، فریدن، بویینمیاندشت و چادگان در محدوده هشدار بارشی اهمیت دارد. با این حال، هنوز نمیتوان بر اساس همین سامانه درباره میزان اثر آن بر ذخایر زایندهرود نتیجهگیری قطعی کرد.
اصفهان همزمان با بارش، با آلودگی هوا مواجه است
در کنار هشدار بارشی، کیفیت هوای اصفهان نیز در آغاز پاییز همچنان یکی از مسائل مهم استان است. بر اساس گزارش منتشرشده در هفتم مهر، شاخص کیفیت هوای کلانشهر اصفهان با میانگین ۱۱۳ در محدوده نارنجی و ناسالم برای گروههای حساس قرار داشت و در برخی ایستگاهها شاخص از ۱۵۰ نیز عبور کرده بود. به این ترتیب، اصفهان در آغاز پاییز با چند مسئله همزمان روبهرو است؛ از یک سو تداوم آثار خشکسالی و تنش آبی، از سوی دیگر آلودگی هوا و در کنار آنها آغاز فعالیت سامانههای بارشی پاییزی.
باران در راه است؛ اما بحران آب تمام نشده است
هشدار زرد روزهای ۹ و ۱۰ مهر را میتوان نشانهای از آغاز فعالیت سامانههای پاییزی در اصفهان دانست؛ اما هنوز برای قضاوت درباره وضعیت بارش کل پاییز زود است. پیشبینی هواشناسی از بهبود بارش پاییزی حکایت دارد، اما بخش مهمتر بارشهای مؤثر بر منابع آبی استان در آبان و آذر مورد انتظار است. از سوی دیگر، حتی افزایش بارندگی نیز لزوماً به معنای پایان خشکسالی و تنش آبی نخواهد بود.
برای زایندهرود، آنچه اهمیت بیشتری دارد مجموعه بارشهای پاییزی و زمستانی، میزان بارش در سرچشمهها و ارتفاعات، تداوم سامانهها و در نهایت مقدار روانآب و ذخیره منابع آب است. بنابراین پیام هشدار هواشناسی برای اصفهان دو بخش دارد: بارش در راه است، اما هنوز نمیتوان از پایان خشکسالی سخن گفت. آزمون اصلی وضعیت آبی اصفهان در ماههای پیشرو و با مشخص شدن میزان و تداوم بارشها در حوضه زایندهرود روشنتر خواهد شد.